Special Forces in een tuinstad - proefschrift Jelle Hooiveld
Special Forces in een tuinstad: de inzet en effectiviteit van het personeel van het Bureau Bijzondere Opdrachten in de provincies Zuid-Holland en Overijssel 1944-1945
Op 13 november 2025 promoveerde NISA-lid Jelle Hooiveld aan de Universiteit Leiden op het proefschrift Special Forces in een tuinstad. Centraal in dit onderzoek staat het Bureau Bijzondere Opdrachten (BBO). Deze in maart 1944 opgerichte militaire geheime dienst, zond speciaal geselecteerd en opgeleid personeel - intern ook wel Special Forces genoemd - naar het dichtbevolkte en verstedelijkte Nederland ter ondersteuning van de binnenlandse verzetsgroepen.
Een aanzienlijk deel van het BBO-personeel was gedurende 1944-1945 actief in Zuid-Holland en Overijssel. Dit proefschrift behandelt de inzet en effectiviteit van de in deze provincies werkzame BBO-leden. De hier actieve BBO’ers legden contact met verzetsgroepen en poogden deze te versterken door onder meer training en advies te geven en vuurwapens en sabotagemateriaal te laten invliegen vanuit Groot-Brittannië. Ook probeerden zij de activiteiten en acties van verzetsgroepen af te stemmen op de wensen van de geallieerde legerleiding. Hooivelds proefschrift richt zich specifiek op de vraag in hoeverre het in Zuid-Holland en Overijssel ingezette BBO-personeel effectief is geweest. Hun missiedoelen, verwachte én feitelijke werkzaamheden, uiteindelijke resultaten, evenals de beperkingen die zij bij het uitvoeren van hun opdrachten ervoeren, vormen het middelpunt van dit onderzoek.
Hooiveld benadrukt dat het proefschrift niet alleen vanuit historisch perspectief relevant is. Ook op het conceptuele vlak zijn de uitkomsten van het onderzoek van betekenis. Het ondersteunen en inzetten van verzetsgroepen is namelijk geen relikwie uit het verleden. Deze speciale militaire activiteit is bijvoorbeeld een kerntaak van de hedendaagse Amerikaanse US Army Special Forces. Aan de gecoördineerde ondersteuning en inzet van verzetsgroepen, wordt tegenwoordig gerefereerd als Unconventional Warfare en vormt een sub-stroming binnen het grotere geheel van Irregular Warfare. Ook wordt in het proefschrift melding gemaakt van het recentelijk geïntroduceerde Resistance Operating Concept. In dit Westerse militaire concept, zijn burgers en verzetsgroepen als extra ‘schil’ in de landsverdediging opgenomen.
De betrokken promotores waren prof. dr. Ben Schoenmaker en prof. dr. Martijn Kitzen. In verband met een nog te verschijnen handelseditie, is het proefschrift nog niet in zijn geheel openbaar. De samenvatting en de niet-wetenschappelijke delen zijn hier al wel te downloaden
